تفكر در عاقبت گناه، عامل توبه است.
تفكر در فناى دنيا، عامل زهد است.
تفكر در نعمتها، عامل حب خداست.
تفكر در حوادث عبرتآموز، عامل تواضع است.
تفكر در مرگ عامل كنترل هوسهاى نفسانى است.
تفكر در احوال بزرگان، عامل مقايسه و رشد است.
تفكر در عواقب كار، عامل مصونيت از گناه است.
تفكر در عذاب الهى، عامل خوف از خداست.
تفكر در ضعفها، عامل توكل است.
تفكر در تاريخ، عامل عبرت است.
تفكر در آفريدهها، عامل ايمان به خدا است.
تفكر در مفاسد اخلاقى، عامل تهذيب است.
تفكر در سختىهاى ديگران، عامل استقامت است.
تفكر در نيكى و مهربانىهاى والدين، عامل احسان به آنها است.
از خصوصيات فكر و تفكر اين است كه:
فكر عبادتى است بى ريا، زيرا پيدا نيست تا ريا بردار باشد.
فكر عبادتى است بىوسيله، هر چيز مانند نماز و حج، نياز به وسيله مانند مهر و لباس و وسايل نقليه و...دارد، ولى فكر نياز به وسيله ندارد.
بطور كلى تفكر و انديشهى صحيح، بطور مستقيم يا غير مستقيم عامل بازدارنده از انحرافات و گناهان مىشود، و همچون آينهى صاف نشان دهندهى زيبايىها و زشتىها است. چنانكه حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
«الفكر مرآة صافية»(348)
«فكر آينهى صاف است.»
و نيز: «ما زل من احسن الفكر»(349)
«كسى كه نيكو بينديشد، دستخوش لغزش نمىشود.»
348) نهج البلاغه، حكمت5.
349) ميزان الحكمة، ج7 ص538. | 
