در اول سوره حجرات مىخوانيم كه در هيچ كارى بر خدا و پيامبر نبايد پيشى گرفت: «لا تقدّموا بين يدى اللّه و رسوله» مردم نبايد به خاطر حدس و تخمين و ميل و يا به بهانه ابتكار و نوآورى و آزادانديشى يا قضاوتهاى عجولانه، دست به گفتن يا نوشتن يا تصميمى بزنند كه از فرمان خدا و رسول جلو بيفتند. همان گونه كه نبايد به بهانه قاطعيت، انقلابى بودن، زهد وساده زيستن كاسه از آش داغتر شوند. رها كردن فرمان خدا و رسول و پيروى از آداب و رسوم و قوانين فردى يا قبيلهاى يا بين المللى نوعى پيشى گرفتن است. حرام كردن حلالها و حلال كردن حرامها، قانونگذارى در برابر قانون خدا و بسيارى از تندروىها يا كندروىها، پيشى گرفتن از خدا و پيامبر است. به چند نمونه تاريخى كه مسلمانان صدر اسلام گاهى از پيامبر پيشى مىگرفتند و مورد نهى قرار گرفتهاند، توجه كنيد: 1- در عيد قربان گروهى قبل از پيامبر صلى الله عليه وآله قربانى كردند، به آنان گفته شد: «لا تقدّموا بين يدى اللّه و رسوله»(320) 2- پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله گروهى را براى تبليغ نزد كفار فرستاد. كفار نمايندگان پيامبر را كشتند و تنها سه نفر توانستند فرار كنند. اين سه نفر در مسير بازگشت دو نفر از كفار قبيله بنى عامر را به انتقام كشته شدن دوستان خود كشتند، در حالى كه آن دو نفر بىتقصير بودند. قرآن آنان را به خاطر اين عمل خودسرانه توبيخ كرد كه چرا بدون دستور پيامبر دست به اين عمل زديد؟ (321) «لا تقدّموا بين يدى اللّه و رسوله» 3- قوم بنى تميم از پيامبر صلى الله عليه وآله امير و حاكم خواستند. خليفه اول و دوم هر كدام شخصى را پيشنهاد كردند و با هم مشاجره مىكردند كه كانديداى من بهتر است، آيه نازل شد: «لا تقدّموا بين يدى اللّه... و لا ترفعوا اصواتكم» 4- امام معصوم عليه السلام به شخصى فرمود: اين دعا را بخوان: «لا اله الّا اللّه...» تا آنجا كه مىفرمايد: «يحيى و يميت». شنونده از پيش خود جملهاى اضافه كرد و گفت: «و يميت و يحيى» حضرت فرمودند: جمله تو صحيح است، اما آنچه من مىگويم بگو و سپس آيه «لا تقدّموا بين يدى اللّه و رسوله» را براى او تلاوت فرمودند. 5 - بعضى از اصحاب پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله خواب و خوراك و آميزش با همسر را بر خود حرام كردند. حضرت ناراحت شده و مردم را جمع كرده و فرمودند: من خودم غذا مىخورم، مىخوابم و با همسرم زندگى مىكنم. راه و روش و سيره زندگى من اين است، پس هر كس از اين راه پيروى نكند، از من نيست. «فمن رغب عن سنّتى فليس منّى» 6- با اين كه پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله ازدواج موقت را شرعى و قانونى اعلام فرمودند، اما خليفه دوم آن را حرام كرد. اين خود، نوعى پيش افتادن از پيامبر صلى الله عليه وآله است كه در اين آيه از آن نهى شده است. «لا تقدّموا بين يدى اللّه و رسوله» 7- در سال هشتم هجرى كه پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله براى فتح مكه از مدينه حركت كردند، بعضى از مسلمانان در اين سفر روزه خود را افطار نكردند، با اين كه مىدانستند مسافر روزه ندارد و مىديدند كه پيامبر صلى الله عليه وآله افطار كرده است. اينها در واقع از پيامبر صلى الله عليه وآله پيشى گرفتند. 320) تفسير كشّاف. 321) تفسير كشّاف. |