در كارهايى كه از طرف خدا فرمان مخصوصى صادر نشده و كار به خود امت واگذار شده بود، گاه و بيگاه پيامبر با مردم مشورت مىكرد و حتى در مواردى رأى ديگران را بر نظر خود مقدّم مىداشت. در جنگ احد پيامبرصلى الله عليه وآله شورايى تشكيل داد ودرباره اينكه براى جنگيدن از مدينه بيرون بروند يا در مدينه سنگر بگيرند مشورت نمود. نظر شخص پيامبر صلى الله عليه وآله و عدّهاى ديگر سنگربندى در مدينه بود. ولى اكثر جوانهايى كه از ياران پيامبر بودند به بيرون رفتن از مدينه تمايل نشان دادند و گفتند: يا رسولاللّه صلى الله عليه وآله ما تابع شما هستيم ولى چون از ما نظر خواستيد عقيده ما بيرون رفتن است.
در اينجا پيامبر صلى الله عليه وآله رأى جوانان پرشور و مؤمن را بر رأى ديگران و حتى بر رأى خود مقدّم داشت و سلاح برداشت و عازم جبهه نبرد شد. جالب اين كه فرمان «وشاورهم فى الامر»(150) پس از شكست احد نازل شد و با اينكه به خاطر عمل به طرح اصحاب، مسلمانان در جنگ احد شكست خوردند ولى خداوند فرمان مىدهد: باز هم با آنان مشورت كن.(151) البته تصميمگيرى نهايى با رهبر است. زيرا قرآن در پايان همين آيه به پيامبرصلى الله عليه وآله مىگويد: «فاذا عزمت فتوكّل على اللّه» هرگاه تصميم گرفتى بر خدا توكّل كن و كار را شروع كن.(152)
150) سوره آل عمران، آيه 159. بنگريد به: تفسيرنمونه، ج3، ص142.
151) مقالات سيره نبوى از استاد مطهرى.
152) ماجراى اُحد را در كتاب فروغ ابديّت، ج2، ص 443 - 495 و در تفسير نمونه، ذيل آيه 159 سوره آل عمران مطالعه كنيد. | 
