قرآن كريم، کتابي که از سوي پروردگار عالم و خالق و پرورش¬ دهنده تمام موجودات از جمله انسان، نازل گرديده، بيان كننده نيازهاي زندگي بشري براي رشد و تعالي و تکامل است، چنان كه در آيات گهربار آن کتاب فرمود: "تبياناً لكل شيء"
از طرفي آيات اين سلسله هدايت، بر مدير جامعه اسلامي، پيامبر اعظم صلياللهعليهوآله، نازل گرديده که خود اقدام به تشکيل حکومت و اداره آن به مدت ده سال نموده و در تمام آنات و لحظات و مشکلات، عنايات و راهنماييهاي وحياني راه گشاي وي بوده است.
در اين پژوهش تلاش بر اين است تا با مراجعه به تفسير قرآن کريم که پل ارتباطي ميان ذهنهاي خسته ما و آيات نوراني کلامالله است، دستورات و ارشادات آن منشور ربّاني که نگاهي به حوزه علوم مديريتي دارد، استخراج گردد.
هدف از جمعآوري اين مجموعه، فراهم آمدن نسخهاي کارآمد و آسان فهم براي عموم علاقهمندان به مباحث مديريت اسلامي بوده است، لذا تفسيري که مورد استناد و بازبيني قرار گرفته، «تفسير نور» اثر حجتالاسلاموالمسلمين قرائتي ميباشد که در شيوايي و رواني، از معدود آثار منتشره در ميان تفاسير قرآن کريم است و در نگارش آن، تفاسير مشهور مورد رجوع بوده و از اين لحاظ از جامعيت نسبي برخوردار ميباشد.
در بعضي از صفحات، ذيل نکات مطرح شده، آدرس آياتي که مفهوم مشابه با آن را دارند جهت ارجاع علاقمندان ذکر گرديده که اين روش باعث جلوگيري از تکرار آيات با مفهوم مشابه شده است.
موضوع و عنوان هر يک از آيات به صورت تيتر بيان گرديده تا علاقمندان بتوانند در پژوهشهاي خود از آنها به عنوان مواد خام، استفاده نمايند، اگر چه پردازش و تکميل اين فضاي علمي، خود حرکتي دشوار و خلاقيت مدار است.
فرق اساسي اين پژوهش با ديگر فعاليتهاي انجام شده در اين حوزه، در رويکرد استناد به آيات و نحوه تاييد گرفتن از آيات قرآن کريم است. عدهاي با مراجعه به قرآن کريم، آياتي که متناسب با مطالب علم مديريت است را جدا نموده و آن مطالب را بوسيله آيات تاييد ميکنند. تاييد گرفتن از آيات به اين روش براي گزارههاي کشفي علم مديريت، خود اشتباهي بزرگ است که ضمن آسيب رساندن به شأن والاي آن راهنماي سعادت، هدف خود را نيز تعميم نميدهد.
حال آنکه رويکرد رجوع به آيات براي دانستن آنچه در مورد تاريخ و سرنوشت مديران بشري و شرايط و شئون رهبري بيان داشته است، ميتواند راهگشا و سازنده باشد، زيرا اين نگاه، در چارچوبهاي تعريف شده و ساختار يافته علم مديريت صورت نميگيرد، بلکه هر آنچه در اداره مجموعه اسلامي لازم و کافي است، مورد توجه و استفاده قرار ميگيرد، يعني به تک تک آيات به مثابه راهنماي هدايت مراجعه ميشود و اگر آيات، نکتهاي پيرامون علم مديريت بيان ميدارد، آن نکته به عنوان يک اصل هدايتگر در علم مديريت اسلامي مورد استفاده قرار ميگيرد.
اين پژوهش با مد نظر قرار دادن اين رويکرد، از قرآن کريم پرسيده است: "چگونه مديريت کنيم؟" و البته پاسخهايي که دريافت گرديده، چون مستند به يک سلسله کتاب تفسيري ميباشد، ممکن است اندک و ناقص باشد به نحوي که تمام نيازهاي مديران را پاسخگو نباشد، لکن بزرگان گفتهاند: آب دريا را اگر نتوان کشيد، هم به قدرت تشنگي بايد چشيد.
فهرستبندي الفبايي و دستهبندي موضوعي ديگر ويژگي اين مجموعه است که استفاده از آن را بسيار آسانتر ميکند به نحوي که ميتوان براي استفاده از آيات و نکات در ديگر پژوهشها، به صورت موضوعي مطالب را جستجو نمود.
در بخش پاياني اين مجموعه، تعدادي از آيات شرح شده در قسمت اول، بر اساس مباني و ساختار علم مديريت، دسته بندي شده است که ميتواند جلوهاي از کاربرد 300 نکته استخراج شده از آيات قرآن کريم باشد.
براي انجام مطالعات مقدماتي و تدوين محتوايي اين پژوهش، تعدادي از دانشجويان مقطع کارشناسي و کارشناسي ارشد مشارکت داشتهاند که به رسم احترام لازم است از نام آقايان رضا بنياسد، محمد مهدي مؤمني، سجاد مهديزاده، محسن لبخندق، محمد ثناييفر، مصطفي بهادران و مسلم باقري ياد شود.
همچنين از راهنماييهاي برادر بزرگوار جناب آقاي زنديه که با بازبيني مجموعه حاضر، اشکالات محتوايي آن را از حيث معاني قرآني الفاظ و عبارات، برطرف ساختهاند، قدرداني مينمايد.
در نهايت مجموعه حاضر به رؤيت و تأييد حجتالاسلام والمسلمين قرائتي، آقاي دکتر فاني و آقاي دکتر خندان رسيده و اصلاحات لازم اعمال گرديده است.
اميد آنکه قدمي هر چند کوتاه و ناچيز در راستاي محجوريت زدايي از اين ثقل اکبر برداشته شود.
والحمدلله رب العالمين
مصطفي مؤمني | 
