اى زائران مدينه و قبر پيامبر اكرم (صلّىاللَّهعليهوآله)، اكنون بر مزار شهداى احد حاضر شدهايد، لازم است، لحظهاى در فكر عوامل شكست جنگ احد باشيد
از خود سؤال كنيد كه:
1 - چرا سال قبل (دوم هجرى)، مسلمانان در جنگ بدر پيروز شدند، ولى سال بعد (سال سوم هجرى) كه قدرتمند تر بودند شكست خوردند؟
2 - چرا حزب خدا كه طبق وعده الهى بايد پيروز شود، در اينجا شكست خورد.
3 - چرا در همين جنگ احد، در حمله اول موفق شدند، ولى پايان كار به ضرر مسلمانان تمام شد؟
بعضى از اين سؤالات را خود مسلمين هم، بعد از جنگ، از يكديگر مىپرسيدند؟
ولى قرآن بسيار زيبا جواب مىدهد و مىفرمايد:
«لَقَدْ صَدَقَكْمُ اللَّه وَعْدَهُ اِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِاِذْنِهِ»(260).
خداوند به وعده خود نسبت به پيروزى اسلام بر كفر صادقانه وفا كرد؛ زيرا در حمله اول، در همين جنگ، با لطف و اذن خداوند، حواس دشمن را گرفتيد و تار و مار كرديد.
«حَتَّى اِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ»(261).
ليكن، رمز شكست در پايان كار اين بود كه شما را ضعف و ترس فرا گرفت، با اينكه پيامبر اكرم (صلّىاللَّهعليهوآله) فرموده بود، سنگر خود را (در رابطه با حفاظت كوههاى احد) رها نكنيد، همين كه خيال كرديد، حفاظت مانع رسيدن شما به غنائم جنگى است، در اثر اختلاف با يكديگر سنگر را رها كرده و از پنجاه نفر محافظ چهل نفر بخاطر رسيدن به دنيا، به سراغ جمع غنائم رفتيد، دشمن نيز، از همان راه نفوذ كرد و ده نفر ديگر از شما را كشت. آرى، اگر شما با وحدت كلمه، در حفاظت سنگر، استوار باقى مىمانديد به چنين سرنوشت تلخى دچار نمىشديد.
«وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما اَريكُمْ ما تُحِبُّونَ»(262).
با اينكه خداوند پيروزى مورد علاقه را در مرحله اول حمله، به شما نشان داد، ولى دستور رهبر را رها كرديد، لذا شكست خورديد. از اين آيات درس بزرگى مىتوان گرفت؛ يعنى، رمز شكست مسلمين در احد، سه عامل بود:
1 - سستى و ضعف.
2 - تفرقه.
3 - ترك اطاعت از رهبر.
آيا در زمان ما، مسلمانان پيروزند يا شكست خورده؟
آيا عوامل سقوط و شكست در آنان هست يا نه؟
بى جهت نيست، حضرت على (عليهالسّلام) آه مىكشد كه اسلام در ايّامى، ياران با وفايى داشت، ولى در زمان حضرتش، ترس و تفرقه و نافرمانى از رهبر همه را فرا گرفته است. رمز پيروزى اسلام، ايمان، قدرت و اتحاد است و رمز شكست، نداشتن آنهاست.
چون، چنان بوديم، بوديم آنچنان
چون، چنين گشتيم، گشتيم اين چنين
قرآن مى فرمايد:
«اِنَّ اللَّه لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتى يُغَيِّروا ما بِاَنْفُسِهِمْ».
«خداوند در سرنوشت ملتها تغييرى نمىدهد، مگر زمانى كه خودشان، در رفتار و اهدافشان تغييرى پديد آورند».
پيروزى حق بر باطل هميشه با امدادهاى غيبى نيست، بلكه بايد به عوامل طبيعى و سياسى و نظامى نيز توجه كامل نمائيم. در همين جنگ احد بود كه پيامبر اكرم - (صلّىاللَّهعليهوآله) صبحگاهان براى انتخاب لشگرگاه در دامنه اُحد از ميان بستگان و اهل خود بيرون آمد تا بهترين پايگاه نبرد را انتخاب نمايد(263).
بنابراين انسان بايد در مقدمات كار، كوتاهى نكند. حضرت امام حسين (عليهالسّلام) شب عاشورا، شمشير خود را تيز مىكرد. لطف خداوند قانون و برنامه دارد و براى بهرهبردارى از آن، دستوراتى داده شده است.
قرآن سفارش كرده است كه براى ورود به خانه از در وارد شويد، يعنى هر كارى را بايد از راهش انجام داد، با ضعف و ترس و تفرقه و نافرمانى، هرگز پيروز نمى شويد، زيرا راه پيروزى، ايمان و قدرت و وحدت و اطاعت است.
260) سوره آلعمران آيه 152.
261) سوره آلعمران آيه 152.
262) سوره آلعمران آيه 152.
263) سوره آلعمران آيه 121 وَ اِذْ غَدَوْتَ مِنْ اَهْلِكَ. | 
