يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى السَّمَوَاتِ وَمَا فِى الْأَرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (سوره جمعه آيه 1)
آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، براى خداوند كه فرمانرواىِ با قداستِ عزيز حكيم، تسبيح مى گويند.
سفارش به تسبيح از ساير ذكرها بيشتر است، زيرا در قرآن، هشت بار فرمان توكل، دو بار فرمان سجده، هشت بار فرمان استغفار، پنج بار فرمان عبادت، پنج بار فرمان ذكر و ياد خدا و دو بار فرمان تكبير آمده است، ولى فرمان تسبيح، شانزده مرتبه آمده است.
امام صادق عليه السلام از رسول گرامى صلى الله عليه وآله روايت مىكند كه آن حضرت فرمود: هرگاه بندهاى «سبحان اللّه» بگويد، هر آنچه در زير عرش قرار دارد همراه با او تسبيح گويند و به گويندهى اين سخن، ده برابر پاداش داده مىشود و هرگاه «الحمدللّه» بگويد، خداوند نعمتهاى دنيا را بر او ارزانى دارد تا زمانى كه با خداوند ملاقات كند و آنگاه نعمتهاى آخرت بر او ارزانى شود.(1)
تسبيح خداوند، نوعى تشكر از اوست. قرآن مىفرمايد: هرگاه فتح و پيروزى به سراغ شما آمد، به شكرانه آن نعمت، خدا را تسبيح گوييد. «اذا جاء نصراللّه والفتح. .. فسبّح بحمد ربّك»(2)
تسبيح خداوند، كفّاره كلماتى است كه در مجالس گفته يا شنيده مىشود. در حديث مىخوانيم: رسول خداصلى الله عليه وآله هنگامى كه از مجالس برمىخاستند، ذكر «سبحانك الّلهم و بحمدك» را گفته و مىفرمودند: اين كلمه، كفّاره مجلس است. «انّه كفّارة المجلس»
تسبيح، وسيله نجات است. قرآن درباره حضرت يونسعليه السلام مىفرمايد: «فلولا انّه كان من المسبّحين للبث فى بطنه الى يوم يبعثون»(3) اگر او تسبيحگو نبود، براى هميشه در شكم ماهى ماندگار بود. (در ضمن اين آيه را مى توان گواهى براى امكان عمرى ابدى انسان دانست و در بحث امام زمانعليه السلام بكار برد. زيرا خداوند مى فرمايد اگر تسبيح حضرت يونس نبود او را در شكم نهنگ تا روز قيامت زنده نگه مى داشتيم. پس امكان زنده بودن انسان و نهنگ و امكان هضم نشدن غذا در معده تا قيامت وجود دارد.)
در حديث ديگرى مىخوانيم: هنگامى كه انسان «سبحان اللّه» مىگويد، تمام فرشتگان بر او درود مىفرستند. «صلّى عليه كل ملك»(4)
در سحرهاى ماه مبارك رمضان، سفارش به قرائت دعايى شده است كه تمام جملات آن با «سبحان اللّه» آغاز مىشود: «سبحان من يعلم جوارح القلوب...، سبحان ربّ الودود...»
در حديث مىخوانيم: شخصى وارد خانه امام صادق عليه السلام شد و حضرت را در حال نماز ديد كه شصت مرتبه ذكر «سبحان اللّه» را تكرار فرمود. و يا مىخوانيم كه امام صادق عليه السلام در حال سجده پانصد مرتبه ذكر «سبحان اللّه» را تكرار فرمودند.(5)
1) تفسيرالميزان، ج10، ص30.
2) فتح، 3 - 1.
3) صافّات، 144 -143.
4) بحار، ج 93، ص 177.
5) وافى، ج 2، ص 157. | 
