براى جبران غيبتهايى كه در گذشته مرتكب شدهايم، اگر غيبت شونده از دنيا رفته است، بايد توبه كرده و از درگاه خداوند عذرخواهى كنيم كه البتّه خداوند توبهپذير است؛ امّا در صورتى كه او زنده و در قيد حيات است، اگر به او بگوييم كه ما غيبت تو را كردهايم ناراحت مىشود، به گفته بعضى مراجع تقليد(113)، نبايد به او گفت، بلكه بايد بين خود و خداوند توبه كرد و اگر امكان دسترسى به شنوندگان غيبت است، به نحوى با ذكر خير و تكريم آن فرد، تحقير گذشته را جبران كنيم واگر غيبتشونده ناراحت نمىشود از خود او حلاليّت بخواهيم. شيخ طوسى در شرح تجريد، بر اساس حديثى از پيامبرصلى الله عليه وآله مىفرمايد: اگر غيبت شونده، غيبت را شنيده است، جبران آن به اين است كه نزد او برويم و عذرخواهى كرده و حلاليّت بخواهيم؛ امّا اگر نشينده است، بايد هرگاه يادى از غيبت شونده كرديم، براى او استغفار نماييم. «انّ كفّارة الغيبة أن تستغفر لمَن اغتبتَه كلّما ذكرتَه»(114)
113) از حضرت آيةاللَّه گلپايگانىقدس سره پرسيدم: آيا لازم است به ديگران بگوييم كه ما غيبت شما را كردهايم تا ما را حلال كنند؟ فرمود: نه، زيرا او ناراحت مىشود و ناراحت كردن مسلمان، خود گناه ديگرى است. پس جبران غيبت، استغفار است و حلاليّت خواستن در همه جا لازم نيست. 114) وسائل، ج8 ، ص605. |